AKRABA EVLİLİKLERİ NE KADAR RİSKLİDİR?

Akraba evliliklerinde var olan sakıncaların daha iyi anlaşılabilmesi için öncelikle tek bir gen ile kalıtılan (Mendel tipi kalıtım) hastalıkların oluşum sürecini kavramak gerekir. Bu mekanizma, akraba evliliklerinden doğacak çocukların kesinlikle genetik anomalili olacağı yargısını bertaraf etmekle birlikte, bu olasılığı belli ölçülerde arttırmaktadır.

İnsan vücudundaki genetik materyalin yarısı anneden, diğer yarısı da babadan gelmektedir. Bu sebepten dolayı vücudumuzdaki her bir gen anneden ve babadan gelen birer çift kopyayla temsil edilmektedir. Bu genlerde hali hazırda bulunan veya meydana gelebilecek olan çeşitli mutasyonlar ise hastalıklara sebebiyet verebilmektedir. Kimi hastalıklar için ilgili tek bir genin mutasyon içermesi yeterliyken (baskın kalıtım), kimilerinde ise her iki gende de aynı veya farklı bölgelerde mutasyonun mevcut olması gerekmektedir (çekinik kalıtım). İkinci tip kalıtımda gen çiftlerinden sadece birinde mutasyon taşıyan bireyler ise günlük yaşamında sağlıklı olmakla birlikte hastalığın taşıyıcısı konumundadırlar. İşte akraba evliliklerinden doğan çocuklarda yüksek miktarlarda gözlemlenen genetik bozuklukların temel sebebi de burada yatmaktadır çünkü akrabalar benzer bir gen havuzunu paylaşırlar ve bu havuzun içinde çekinik özellik gösteren genlerdeki benzer mutasyonları taşıyor olma ihtimalleri oldukça yüksektir. Bu bakımdan taşıyıcı konumda olan iki akraba ürediğinde dünyaya gelecek olan çocuğun her iki geninin de mutasyonlu olma ihtimali %25’tir ki bu da onun genetik hastalıklı olması anlamına gelmektedir. Çocuk %50 ihtimalle taşıyıcı, %25 ihtimalle ise tamamen normal olacaktır. Görüldüğü gibi 1/4’lük bu oran oldukça yüksektir. Tek gen ile çekinik olarak kalıtılan bazı hastalıkların özellikle belirli yörelerde daha çok görülmesi de bu gerçeği desteklemektedir. Örneğin, bu mekanizma ile oluşan Beta Talasemi (Akdeniz Anemisi) hastalığının genel olarak Türkiye’de görülme sıklığı %2,1 iken Antalya’da bu oran %13’lere kadar çıkmaktadır.

Akraba evliliklerinde sıklıkla görülen, çekinik kalıtım ile oluşan tek gen hastalıklarını azaltmanın ilk yolu toplumun bu konuda eğitilmesinden geçmektedir. Özellikle riskli bölgelerde yaşayan bireylerin taşıyıcılık testlerini yaptırmaları ve bu testlerin sonucuna göre doğum öncesi prenatal tanı için uzman hekimlere başvurup genetik danışma almaları gerekmektedir.

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir